Bağlanma nedir?

GİRİŞ

Son yıllarda,  anne- çocuk ilişkisi konusunda yapılan araştırmaların önemli bir bölümünü bağlanma konusunun oluşturduğu görülmektedir (Donley, 1993). Bu durumun en önemli nedeni ise, anne-baba çocuk ilişkisini ayrıntılandırabilmenin her iki nesil için de giderek önem kazanmasıdır. Çünkü bağlanma,  çift yönlü bir süreçtir. Pek çok araştırmacı anne-çocuk ilişkisinin sürekliliğinin sonraki yaşantıların temelini oluşturduğunu ileri sürmektedir (Lewis, 1990; Roe & Drivas, 1993).

Bağlanma ilişkisinde anne anahtar konumundadır. Bağlanma, ancak anne figüründen yansıyan sıcaklık ile gerçekleşmektedir. Eğer anne kendi anne-babası ile sıcak, sevgi dolu ve güvenli bir bağlılık ilişkisi kurmuşsa bu durum evliliğine ve çocuğu ile olan ilişkisine de yansımaktadır (Donley, 1993).

Bağlanma terminolojisinde her bebeğin ailesiyle veya önem taşıyan diğer kişilerle kurduğu ilişki “sosyal ilişkilerin içsel çalışan modeli” kavramıyla açıklanmaktadır. İçsel çalışan model (internal working model), bağlanma figürünün erken çocukluktaki ulaşılabilirliği, duygusal desteği, güvenilirliği gibi etkenlere bağlı olarak gelişmektedir. Teoriye göre içsel çalışan modeller bir yaşına doğru oluşmaya başlar ve 4–5 yaşlarına kadar kararlılık kazanırlar. Bu modeller bir kez oluştuktan sonra bireyin deneyimlerini şekillendirerek, hafıza ve dikkat süreçlerine etkide bulunurlar. İçsel çalışan modeller, çocuğun bir bağlanma figürüyle (anne, baba, bakıcı gibi esas bakım sağlayan kişi kastediliyor) yüz yüze ilişki deneyimlerini temel alarak oluşmakta ve çocukla bu figür arasındaki ilişkinin kalitesini yansıtmaktadır.

Çocuğun benlik gelişiminin temeli olan kendine güven duygusu ise anne ve babasına duyduğu güveninden kaynaklanır ve gelişir. Özgüveni yüksek kişilerin kendileriyle barışık, çevreleriyle uyum içinde, olaylara gerçekçi bir gözle bakan, zorluklar karşısında kolayca vazgeçmeyen bireyler oldukları, ayrıca akademik olarak başarılı, potansiyellerinin farkında olarak yaşadıkları genel kabul gören bir olgudur. Aile ortamında başlayan bu süreçte çocuk, okul çağına gelene dek olumlu veya olumsuz yönde bir benlik algısı oluşturur ve okul ortamında öğrenci olarak yeni bir rol ve kimlik edindiği sosyalleşme sürecinin basamaklarını tırmanmaya başlar.

Ergenlikten yetişkinliğe geçiş yeterli bir benlik yapısının geliştirilmesini gerektirir. Yeterli bir benlik gelişimi, insanın kendisine sorduğu üç temel soruyu yanıtlayabilmesine bağlıdır: Ben kimim? Nereye yönelmeliyim? ve Neden? İşte bu soruların yanıtlarını arama zorunluluğu, gençlik adı verilen ve kendine özgü karakteristikleri olan, ancak evrensel olmayan bu dönemin de yaşanmasına neden olur. Genç insanın ben kimim sorusuna yanıt bulabilmesi için, öncelikle aile ve toplumun, bireyin kendisine ilişkin olumlu bir imge geliştirebilmesi için gerekli koşulları sağlamış olmaları gerekir. Kusurlu ana-baba tutumları, yoksulluk vb. etmenler gencin kendisini düşman bir dünya içinde, yetersiz ve güçsüz bulmasına yol açabilir (Gençtan, 2009, s. 92-100).

Ruh sağlığı alanında yapılan çalışmalarda bireylerin bağlanma örüntüleri/stilleri ile ruhsal durumları arasında bağlantı olduğu saptanmıştır. Ana babaların çocuk yetiştirme davranışları bireylerin bağlanma örüntülerini anlamlı bir biçimde yordamaktadır. Bir başka deyişle ana babaların çocuk yetiştirirken demokratik, izin verici, baskıcı, ya da aşırı koruyucu gibi çeşitli tutumlara sahip olması gençlerin bağlanma örüntülerini etkilemektedir. Gençlerin bağlanma örüntüleri ise onların ruhsal belirtileri hakkında, özgüvenleri hakkında fikir yürütebilmesine olanak tanımaktadır. Güvenli bağlanan gençlerin çeşitli duygusal ve sosyal sorunlarla ilgili olarak diğer bağlanma türlerine göre daha az belirti göstermekte ve özgüvenlerinin de daha yüksek olduğu belirtilmektedir.

Bu yazı Genel kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>